Łukasz Bertram, Obieg NOW-ej

Niedawno minęło czterdzieści lat od chwili gdy narodził się Komitet Obrony Robotników. Powstanie pierwszej opozycji pociągnęło za sobą cały szereg kolejnych inicjatyw. Jedną z nich było stworzenie niezależnego wydawnictwa, które postawiło sobie za cel przełamanie monopolu informacyjnego i wydawniczego rządzącej partii komunistycznej. Wydawnictwem tym była NOW-a, historię której prezentuje książka przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej.

Łukasz Bertram, Obieg NOW-ej

Książka ta jest zbiorem różnych relacji, które wcześniej ukazały się w licznych publikacjach na ten temat. Wypowiedzi zostały ułożone chronologicznie i tematycznie, dzięki czemu czyta się całość płynnie.

Opowieść o dokonaniach podziemnego wydawnictwa, które swoim przykładem pociągnęło za sobą nie tylko innych, ale przede wszystkim pokazało, że w warunkach konspiracyjnych możliwe jest wydawanie ulotek, pism i książek, podzielona została na cztery części. Każda z nich traktuje o innym okresie działalności ludzi związanych z Niezależną Oficyną Wydawniczą.

Część pierwsza mówi o drugiej połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Po powstaniu KOR, który miał służyć pomocy robotnikom więzionym za strajki i zamieszki w Radomiu i Lublinie, działacze opozycji urośli w siłę, powoli wychodząc z niewielkich inteligenckich kręgów i docierając do robotników. Szybko zrozumieli, że należy również zająć się informowaniem i edukowaniem społeczeństwa, gdyż tylko w taki sposób można było liczyć na szersze poparcie społeczne. Tak narodziło się kilka inicjatyw, wśród nich była również Niezależna Oficyna Wydawnicza, w której od początku działało kilka osób, wśród nich, przez wielu przez długi czas uważany za szefa, Mirosław Chojecki.

Kiedy nastąpiły strajki doprowadzające do powstania „Solidarności”, NOW-a była już dość okrzepniętym bytem, który miał własną autonomię. Współpracowano ze wszystkimi, bo, wbrew powszechnej opinii, wśród działaczy opozycji również istniały podziały, głównie ze względów ideowych. Osoby działające w ramach podziemnego wydawnictwa pomagały wszystkim, kierując się zasadą solidarności zanim stała się ona powszechnym hasłem jednoczącym opozycję. Nic zatem dziwnego, że to właśnie oni stanęli na czele komitetów mających za zadanie wyszkolenie nowych kadr, bo przecież nagle w szeregach Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” znalazło się 10 milionów ludzi.

Okres nazwany później „karnawałem” skończył się stanem wojennym, w której opozycja została internowana lub też zeszła do głębokiego podziemia. W tych trudnych warunkach nadal drukowano pisma i książki, jeszcze mocniej akcentując konieczność pokazania władzy, że istnieje opór w społeczeństwie polskim. Działalność w latach osiemdziesiątych była bardzo utrudniona, jednak wciąż istnieli ludzie, którzy nadal mieli ochotę na to, by podjąć się tej niebezpiecznej, a jednocześnie ciężkiej fizycznie, pracy.

Ostatnią część poświęcono na czas samego schyłku PRL. Podobnie jak całe podziemie, NOW-a również nie potrafiła odnaleźć się w szybko zmieniających się realiach. Istniały podzielone zdania co do dalszej działalności, oznaczało również także coraz większe kłótnie pomiędzy osobami do tej pory współpracującymi. Do dziś dnia, podobnie jak ma to miejsce w wielu innych środowiskach wywodzących się z opozycji antykomunistycznej, istnieje wiele zawiści i niesnasek, zarówno personalnych jak i tych opartych na kwestiach finansowych.

Obieg NOW-ej to książka warta uwagi przede wszystkim ze względu na to, że przypomina ważną część działalności opozycji demokratycznej w PRL. Tym cenniejsza, że pokazuje obraz daleki od nudnych akademii „ku czci”. I dlatego też warto poświęcić swój czas na to, by zapoznać się z fascynującymi dziejami tej części działań niegdysiejszych opozyjcjonistów.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s